Trening oporowy, a ból mięśniowo-szkieletowy wśród pracowników szpitali

Szacowany czas czytania tekstu: 5 min.

Ból mięśniowo-szkieletowy jest główną przyczyną absencji w pracy, renty inwalidzkiej (Andersen i in., 2019), słabej zdolności do pracy i niskiej jakości życia, co ma ogromny wpływ społeczno-ekonomiczny (Bergström i in., 2007)

Ból mięśniowo-szkieletowy jest szczególnie częsty w zawodach wymagających sprawności fizycznej (Andersen i in., 2011; Holtermann i in., 2010). Pracownicy szpitali zazwyczaj wykonują czynności wyczerpujące fizycznie podczas obsługi pacjentów (Waters i in., 2006). Z tego powodu bóle mięśniowo-szkieletowe są dużym wyzwaniem w branży opieki zdrowotnej, wpływając na wyniki w pracy i zwiększając ryzyko długotrwałej niezdolności do pracy, gdy pracownicy odczuwają silny ból (Andersen i in., 2011).

Naukowcy przetestowali różne strategie leczenia i zmniejszania bólu mięśniowo-szkieletowego u pracowników służby zdrowia. Zazwyczaj działania te skupiały się na wykorzystaniu praktycznych i wygodnych w użyciu sprzętów i czynności w celu zminimalizowania obciążeń fizycznych (Andersen i in., 2014) Sugeruje to, że obniżenie fizycznych wymagań związanych z pracą może zmniejszyć ryzyko wystąpienia bólu mięśniowo-szkieletowego.

Niemniej jednak koncepcje wdrażane do tej pory nie wydają się być wystarczająco skuteczne, ponieważ częstość występowania bólu mięśniowo-szkieletowego wśród pracowników szpitali utrzymuje się na wysokim poziomie od dziesięcioleci (Driessen i in., 2010). Nowatorskie podejścia sugerują, że zwiększenie wydolności fizycznej pracowników poprzez odpowiednie programy treningowe może być skuteczną alternatywą (Andersen i in., 2010; Jakobsen i in., 2015b).

Wdrożenie odpowiedniego programu ćwiczeń w miejscu pracy jest często skomplikowane ze względu na brak czasu, sprzętu i lekceważenie zaleceń (Kwak i in., 2006). Ponadto wykonywanie forsownych treningów fizycznych z ograniczoną ilością czasu na odpoczynek może utrudniać wykonywanie zadań roboczych. Dlatego w miejscu pracy korzystniejsze mogą się okazać krótkie programy ćwiczeń.

Przeprowadzone do tej pory badania wykazały korzystniejsze rezultaty krótkich programów ćwiczeń fizycznych w miejscu pracy w porównaniu z programami ćwiczeń wykonywanych w domu wśród pracowników służby zdrowia. Sesje treninogwe były skuteczne w zmniejszaniu bólu mięśniowo-szkieletowego i stosowaniu leków przeciwbólowych (Jakobsen i in., 2015b), zapobiegając pogorszeniu zdolności do pracy (Jakobsen i in., 2015a) i zmniejszeniu odczuwanego wysiłku podczas pracy (Jakobsen i in., 2015c). Jednak badania te zostały przeprowadzone wśród pielęgniarek. Istnieje niewiele dowodów na skuteczność określonych programów ćwiczeń wśród osób wykonujących pracę najbardziej wymagającą fizycznie, tj. sanitariuszy. To właśnie te osoby są szczególnie narażone na największe obciążenia mechaniczne w środowisku szpitalnym, ponieważ muszą ręcznie przenosić pacjentów na noszach i pomagać w przemieszczaniu się chorych z jednego miejsca na drugie.

Celem tego badania było zbadanie wpływu krótkotrwałego progresywnego programu ćwiczeń oporowych w miejscu pracy na ból mięśniowo-szkieletowy wśród sanitariuszy. Naukowcy postawili hipotezę: krótki nadzorowany program progresywnego treningu oporowego w godzinach pracy byłby wykonalny i skuteczny w zmniejszaniu objawów bólu oraz poprawie zdolności do pracy i sprawności fizycznej.

Materiały i metody

Pojedynczo ślepe, nierandomizowane badanie kontrolowane prowadzono od stycznia 2018 r. do czerwca 2018 r. Uczestnicy zostali przydzieleni do 9-tygodniowego programu ćwiczeń fizycznych w miejscu pracy (progresywny trening oporowy) lub do grupy kontrolnej. 

Uczestnicy

Uczestnikami byli sanitariusze pracujący w miejscowym szpitalu (Uniwersytecki Szpital Kliniczny w Walencji). W protokole uwzględniono sanitariuszy ze stałym harmonogramem zmian, w wieku od 18 do 65 lat, z co najmniej jednym epizodem bólu mięśniowo-szkieletowego (związanego z przyczynami ostrymi lub przewlekłymi) w ciągu ostatniego miesiąca. Kryteriami wykluczenia były: (a) ostry, ciężki uraz mięśniowo-szkieletowy, (b) historia chorób układu krążenia (np. niewydolność serca, zawał mięśnia sercowego i udar), (c) historia choroby zagrażającej życiu lub (d) ciąża .

Grupa badawcza

Uczestnicy przydzieleni do grupy badawczej wykonywali pięć sesji treningowych w tygodniu przez 9 tygodni – łącznie 45 zaplanowanych sesji. Wszyscy uczestnicy badania rozpoczęli program w tym samym czasie. Uczestnicy grupy badawczej wykonywali krótki trening oporowy z ćwiczeniami dynamicznymi i izometrycznymi w godzinach pracy w szpitalu. Wszystkie ćwiczenia były wykonywane w obwodzie, szybko przechodząc z jednego ćwiczenia do drugiego bez przerwy. W ten sposób każda sesja trwała w przybliżeniu 15 min. Ponadto sesje treningu odbywały się w grupach i były wykonywane w miejscu położonym blisko miejsca pracy. Dwóch fizjoterapeutów instruowało i nadzorowało sesje. 

Program składał się z 6 ćwiczeń oporowych (Ryc. 1): (1) przysiad, (2) back squeeze, (3) martwy ciąg, (4) skręty tułowia, (5) pompki, (6) most boczny.

Intensywność wzrastała stopniowo podczas programu zgodnie z zasadą progresywnego przeciążenia (tab. 1).

Pomiary

Badacze dokonali pomiarów sprawności fizycznej, ogólnego stanu bólu, intensywności bólu, zdolności do wykonywania pracy. Ponadto oceniano postrzegany wysiłek fizyczny, potrzebę powrotu do zdrowia, stosowanie leków przeciwbólowych,  a także postrzegane ogólne zmiany po zakończeniu programów treningowych.

Wyniki

W badaniu dobrowolnie wzięło udział 37 sanitariuszy (27 kobiet i 10 mężczyzn). 

W tabeli 3 przedstawiono odsetki i różnice między grupami dotyczące postrzeganych zmian w okresie obserwacji. Grupa badawcza wykazywała mniejszy ogólny ból i lepsze samopoczucie, satysfakcję z pracy, chęć ćwiczeń oraz energię w porównaniu do grupy kontrolnej. Stwierdzono istotne interakcje międzygrupowe dla szacowanego upośledzenia pracy z powodu chorób (WAI 4), bólu bioder / ud, kostek / stóp, testu Bieringa-Sorensena i testu pompek na korzyść grupy badawczej. Wszystkie różnice między grupami były istotne klinicznie. 

Dyskusja

Uczestnicy eksperymentu przydzieleni do grupy badawczej wykazywali klinicznie istotną poprawę postrzeganego ogólnego stanu bólu, podczas gdy u większości uczestników grupy kontrolnej nie odnotowano zmian. Te wyniki są również wzmacniane przez statystycznie istotną poprawę stwierdzoną w innych postrzeganych wynikach, takich jak dobre samopoczucie, satysfakcja z pracy, chęć podejmowania aktywności i poziom energii na korzyść grupy badawczej.

Wyniki wskaźnika zdolności do pracy (WAI) wykazały statystycznie istotne różnice na korzyść grupy badawczej w zakresie bieżącej zdolności do pracy w porównaniu z najlepszym okresem życia (WAI 1) i szacowanym upośledzeniem pracy z powodu chorób (WAI 4). Chociaż nie ma obecnie badań dotyczących tej konkretnej populacji, poprzedni eksperyment wykazał poprawę zdolności do pracy w stosunku do wymagań zawodowych (WAI 2) po programie ćwiczeń w miejscu pracy w porównaniu z treningiem w warunkach domowych u pracowników służby zdrowia (Jakobsen i in., 2014). 

Poprawa sprawności fizycznej była widoczna w grupie badawczej. Test Bieringa-Sorensena poprawił się w tej grupie o 40s, osiągając umiarkowaną wielkość efektu. Wyniki te mogą być istotne ze względu na związek między obniżoną wydajnością w tym teście a bólem krzyża (Mannion i wsp., 2011) oraz biorąc pod uwagę podwyższone ryzyko bólu krzyża w badanej populacji. Powyższe wyniki można wytłumaczyć konkretnymi zastosowanymi ćwiczeniami i zwiększanym obciążeniem. Istotną rolę mogło w tym zakresie odegrać wykonywanie przysiadów i martwych ciągów. We wcześniejszych badaniach wykazano, że zwiększona muskulatura prostowników stawu biodrowego powoduje wsparcie i uzupełniające działanie, gdy występuje zmęczenie przykręgosłupowych mięśni w odcinku lędźwiowym (Clark et. al., 2003). Co więcej, liczba pompek w grupie badawczej wzrosła o 20 powtórzeń po zastosowaniu programu ćwiczeń, co skutkowało bardzo dużą wielkością efektu.

W poprzednich badaniach (Hoozemans i in., 2014) znaleziono mocne dowody na to, że wysiłek fizyczny podczas pracy polegającej na przenoszeniu pacjentów jest powiązany z objawami mięśniowo-szkieletowymi, zwłaszcza ramion, a także długotrwałą absencją chorobową (Lund i in., 2006) i bezrobociem (Lund i in. 2001). Podkreśla to znaczenie utrzymania odpowiedniej zdolności ruchów pchania, zwłaszcza w pracach, w których konieczne jest codzienne pchanie różnych ciężarów, jak ma to miejsce w przypadku sanitariuszy.

Stwierdzono statystycznie istotną różnicę w stosowaniu leków przeciwbólowych. Grupa badawcza zmniejszyła o 1 liczbę dni w tygodniu, w których potrzebne były leki przeciwbólowe, wykazując umiarkowaną wielkość efektu. Wyniki te są spójne z innymi badaniami o tej tematyce (Jakobsen i in., 2015b). W odniesieniu do potrzeby regeneracji po godzinach pracy oraz subiektywnego postrzegania wysiłku fizycznego podczas pracy, pod koniec badania nie stwierdzono różnic między obiema grupami. 

Ze względu na grupowy charakter programu ćwiczeń realizowanego w grupie badawczej należy wziąć pod uwagę, że część efektów może wynikać z korzyści płynących z samej interakcji społecznej.

Podsumowując, niniejsze badanie pokazuje, że wprowadzenie krótkiego programu progresywnego treningu oporowego w miejscu pracy jest wykonalne i skuteczne w zmniejszaniu bólu mięśniowo-szkieletowego oraz poprawie zdolności do pracy i sprawności fizycznej wśród sanitariuszy.

Źródła
Effect of a brief progressive resistance training program in hospital porters on pain, work ability, and physical function

Czy są tu z nami Trenerzy personalni?

Serdecznie zapraszamy do grupy na Facebook’u Trenerzy Bardzo Personalni.
Znajdziesz tam praktyczne wskazówki, które wzniosą Twoje kompetencje trenerskie na wyższy poziom. Razem z trenerami Krystianem Kaczmarkiem i Błażejem Wesołowskim dzielimy się doświadczeniem i wiedzą zarówno dotyczącą warsztatu jak i biznesu trenera. Dołącz do nas jeśli chcesz rozwijać się pod okiem specjalistów 🙂

Diana Wiśniewska

Od wielu lat interesuje mnie szeroko pojęta aktywność fizyczna. W przeszłości był to taniec współczesny, następnie jazda konna, aż w końcu trafiłam na siłownię. Wtedy narodziła się pasja do treningu siłowego. Obecnie jestem trenerem personalnym. Ukończyłam wiele szkoleń z zakresu dietetyki jak i treningu. W Wielkiej Brytanii ukończyłam rok zerowy na kierunku „Health and Life Sciences” na Coventry University, a obecnie jestem studentką Wychowania Fizycznego na Akademii Wychowania Fizycznego w Krakowie. Sport stał się dla mnie wspaniałą drogą, na której każdego dnia realizuję się zarówno fizycznie jak i intelektualnie.

Dodaj komentarz